Pomyślnie zasubskrybowałeś Blog filozoficzny
Wspaniale! Następnie zakończ płatność, aby uzyskać pełny dostęp do Blog filozoficzny
Witamy spowrotem! Logowanie powiodło się.
Success! Your account is fully activated, you now have access to all content.
Success! Your billing info is updated.
Billing info update failed.
Salvador Dali – Poezja ameryki

Salvador Dali – Poezja ameryki

. 4 min czytania

Druga wojna światowa wybuchła w 1939 roku. W niedługim czasie stało się jednak jasne, że plany militarne nazistowskich Niemiec obejmują całą Europę. Dlatego też w 1940 roku Salvador Dali postanowił zbiec z Europy do Stanów Zjednoczonych, gdzie ostatecznie mieszkał przez osiem lat. Zamieszkiwał tam na zmianę w Nowym Yorku oraz w miejscowości Monterey, w Kalifornii – na obu wybrzeżach.

Salvador Dali – Poezja ameryki

Obraz „Poezja ameryki” powstał w 1943 roku. Salvador Dali miał już wówczas za sobą trzy lata mieszkania w Ameryce. Bez wątpienia wyrobił sobie przez ten czas opinię na tematy Amerykanów i ich kraju, poznał ich hierarchę wartości, wrażliwość i tendencje. Swoją opinię wyraził w jednym z wywiadów, który dał wiele lat później, w 1966 roku, gdzie mówił:

Tym co Amerykanie lubią najbardziej jest, po pierwsze, krew – wszyscy widzieliśmy wspaniałe filmy Amerykańskie, szczególnie historyczne. Zawsze jest tam scena gdzie bohater jest bity w najbardziej sadystyczny sposób na świecie i gdzie można zaobserwować istne orgie krwi! Po drugie, Amerykanie lubią miękkie zegary. Dlaczego? Ponieważ stale patrzą na swoje zegarki. Zawsze są w pośpiechu, pod straszną presją czasu. Ich zegarki są straszliwie sztywne, twarde i mechaniczne. Dlatego kiedy Dali namalował pierwszy miękki zegar, był to wielki sukces! Kiedy ten obrzydliwy przedmiot, który minutę za minutą, odmierza nieuchronną sekwencję życia i przypomina o pilnych obowiązkach, nagle staje się miękki jak ser Camembert kiedy jest najlepszy, kiedy zaczyna się psuć. Następną wielką pasją Amerykanów jest oglądanie zabijania małych dzieci. Dlaczego? Ponieważ, według największych psychologów Stanów Zjednoczony, masakra niewinnych jest ich ulubionym tematem. Odnaleźć można go w najskrytszych głębinach ich nieświadomych umysłów. Jest tak dlatego, że są oni stale zirytowani dziećmi i ich libido projektuje siebie, wypełniając kosmiczne powierzchnie ich snów. Amerykanie wielbią orgie krwi i rzeź niewiniątek oraz miękkie zegary, które psują się jak francuski Camembert, kiedy jest najlepszy. A to wszystko dlatego, że oni najbardziej w świecie uwielbiają „kropki”, bity informacji, które symbolizują nieciągłość materii. Z tego powodu dzisiejsza sztuka Pop jest tworzona z „punktów” informacji.
Salvador Dali

W taki charakterystyczny, niezbyt koherentny sposób, Salvador Dali przedstawił wyniki osobistej analizy duszy z etykietą „USA”. Ogólnie rzecz biorąc miał on Amerykanów za wielkich fanów przemocy, ludzi, których pociąga brutalność. Ponadto dostrzegł ich kult pracy, objawiający się stałym pośpiechem i brakiem czasu. Passus dotyczący bitów informacji odnosi się do Rewolucji Cyfrowej, która przecież rozpoczęła się w Stanach Zjednoczonych i trwała w najlepsze w 1966 roku, kiedy wypowiadał te słowa.

Przejdźmy jednak do obrazu. Powyższy cytat wskazał nam znaczenie górującego nada całą sceną zegara – czas góruje nad wszystkim w Ameryce. Brak czasu i palące terminy są tam powszechne. Kolumna na której osadzony jest zegar przypomina wieżowce w Nowym Yorku. Budynki te na ogół nie są atrakcyjne, ale w stu procentach funkcjonalne. Wysokie, sztywne, toporne, szare i bez wyobraźni – podobnie jak obelisk na obrazie. Na tym dalszym planie w oczy rzuca się mapa Afryki, miękka i zwisająca z zegara. Wydaje się, że roni łzę. Symbolizuje ona przeczucie autora, że Ameryka będzie miała wkrótce problemy ze swoimi afro-amerykańskimi mieszkańcami. Powiązanie z zegarem sugeruje, że już niedługo nadejdzie czas na prawdziwą emancypację czarnoskórych amerykanów.

Skoro jesteśmy przy drugim planie należy jeszcze zwrócić uwagę na tło. Przypomina pustynię. Jest to ogromna pusta przestrzeń z niewielkimi górami wystającymi gdzieś na linii horyzontu. Być może jest to nawiązanie do ogromu Stanów Zjednoczonych. Duża część ludności tego kraju skupia się na wybrzeżach, ale większość obszarów tego kraju to gigantyczne równiny, rozpostarte pomiędzy nimi. Tereny te są słabiej zaludnione niż wschodnie i zachodnie wybrzeża.

Przejdźmy do pierwszego planu. Rozpoczynając od lewej strony, wzrok natrafia na nagiego młodzieńca trzymającego pionowo długą tyczkę. Jest on symbolem witalności i atletyzmu. Przypomina starożytnego olimpijczyka – wówczas sportowcy rywalizowali nago. Tyczka stanowi nawiązanie do sportu i atletyzmu. Dlaczego jednak tyczka, a nie kij baseballowy lub piłka do koszykówki? Sporty te są dalece popularniejsze w USA niż skok o tyczce. Otóż tyczka symbolizuje ambicje – ludzie w Ameryce mierzą wysoko, podobnie jak tyczkarze.

Najważniejszym elementem obrazu są oczywiście dwie postaci na pierwszym planie. Dziwaczne figury, w równie dziwacznych pozach. Wydaje się, że uprawiają jakiś dziwaczny taniec. No i jeszcze ta postać wyrastająca z pleców…

Ta niewielka postać to również nawiązanie do Afro-Amerykanów. Stąd ciemny kolor jej skóry. Jej niewielkie rozmiary symbolizować mogą marginalizację czarnoskórych w Ameryce, jako, że władza ekonomiczna i polityczna koncentruje się wśród białej części społeczeństwa – również dzisiaj, po ponad pięćdziesięciu latach. Przedmiot w kształcie jajka, które balansuje na palcu nawiązuje do znanej sztuczki koszykarskiej, która polega na utrzymywaniu na koniuszku palca wskazującego obracającej się piłki. Koszykówka, będąca jednym z najpopularniejszych sportów w Ameryce, w dużej mierze jest zdominowana przez czarnoskórych zawodników. Kolor i kształt wskazuje jednak nie na piłkę, a jajko – symbol płodności. Czarnoskóra część amerykańskiego społeczeństwa do dzisiaj pozostaje płodna. Analizy demograficzne wskazują, że procentowa ilość czarnoskórych osób w społeczeństwie stale rośnie.

Co symbolizują dwie duże figury tańczące w środku obrazu? Są to zawodnik futbolu amerykańskiego(jednego z najpopularniejszych sportów w Ameryce) oraz cheerleader, o czym świadczą pompony, zatknięte na kikutach. Futbol amerykański jest brutalnym i kontaktowym sportem, a do tego bardzo dynamicznym – symbolizuje to dziwaczny taniec. Czy Salvador Dali upatrywał w futbolu amerykańskim poezję Ameryki? Brak wrażliwości artystycznej i zamiłowanie do atletyzmu, fizyczności i brutalności?

No i mamy jeszcze butelkę Coca-Coli. Dali wyprzedził swoje czasy malując ją w realistyczny sposób. Artyści związani z ruchem Pop-art zaczęli przedstawiać komercyjne przedmioty codziennego użytku, dopiero kilkadziesiąt lat później. Sama butelka z logo jest oczywiście nawiązaniem do konsumpcjonizmu. Sama marka Coca-Coli jest z kolei nawiązaniem do korporacyjnej Ameryki, którego ta marka jest jednym z najbardziej ikonicznych przedstawicieli, znana na całym świecie.

Michał Sykutera

Pasjonuję się filozofią, ale nie tą ciężką jak hipopotam i toporną jak radziecka ciężarówka. Przeciwnie – tą, która jest przejawem inteligencji, polotu i swobody duchowej wobec spraw najistotniejszych.

Media społecznościowe